Pulmonale hypertensie: belangrijke ontwikkelingen tijdens het ESC-congres

Tijdens het ESC-congres (Europese cardiologie vereniging) waren verschillende sessies gewijd aan nieuwe ontwikkelingen op het gebied van pulmonale hypertensie (PH). Van kunstmatige intelligentie en nieuwe behandelingen tot de uitdagingen bij het vaststellen van de juiste diagnose: wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen en wat betekenen ze voor patiënten?

De belangrijkste punten op een rij

  • Een betere diagnose op maat. Door verschillende onderzoeken te combineren, kunnen artsen beter beoordelen welke factoren bij een individuele patiënt een rol spelen en welke behandeling het meest passend is.
  • AI (kunstmatige intelligentie) kan helpen om PH eerder te herkennen. Kunstmatige intelligentie kan mogelijk patronen ontdekken in bijvoorbeeld hartfilmpjes en scans die anders moeilijk te herkennen zijn. Eerst moet wel worden aangetoond dat deze toepassingen betrouwbaar zijn en de zorg daadwerkelijk verbeteren.
  • Onderzoek naar nieuwe behandelingen gaat door. Zo zijn resultaten gepresenteerd van onderzoek naar ralinepag bij PAH en levosimendan bij PH in combinatie met HFpEF (hartfalen). Verder onderzoek moet uitwijzen welke plaats deze middelen eventueel in de behandeling kunnen krijgen.
  • PH door hart- of longaandoeningen vraagt om een gerichte aanpak. Bij PH-groep 2 (PH bij linkerhartaandoeningen) en groep 3 (PH bij longaandoeningen) kunnen verschillende aandoeningen tegelijkertijd bijdragen aan de verhoogde druk in de longvaten. Het is daarom belangrijk om goed te onderzoeken wat bij iedere patiënt de belangrijkste oorzaak is.
  • Niet alleen onderzoeksresultaten tellen. Nieuwe technieken en behandelingen moeten uiteindelijk ook leiden tot betere uitkomsten en een betere kwaliteit van leven voor mensen met PH.
  • Vaccinatie blijft belangrijk. Luchtweginfecties, zoals griep, RS virus en longontsteking, kunnen het hart- en vaatstelsel zwaar belasten. Vaccinatie werd benadrukt als een belangrijk onderdeel van preventie, met name voor mensen met een verhoogd risico op ernstige complicaties – waaronder mensen met PH.

 

 

Hieronder lees je meer over de belangrijkste onderwerpen die tijdens het congres aan bod kwamen.

Een meer persoonsgerichte diagnose en behandeling van PH

Prof. Roberto Badagliacca besprak de rol van hemodynamiek en echocardiografie bij het vaststellen en beoordelen van PH.

Hemodynamiek gaat over metingen van de bloedstroming en de druk in het hart en de bloedvaten. Deze metingen worden onder andere uitgevoerd tijdens een rechterhartkatheterisatie. Bij een echocardiografie wordt met behulp van geluidsgolven (ultrageluid) het hart in beeld gebracht.

Beide onderzoeken zijn al belangrijk bij het vaststellen van PH. Steeds meer onderzoek laat echter zien dat de resultaten ook informatie kunnen geven over het risico op ziekteverergering en artsen kunnen helpen om passende behandeldoelen te bepalen. Zo kan de behandeling beter worden afgestemd op de individuele patiënt.

Kunstmatige intelligentie bij PH

Prof. Irene M. Lang van de Medische Universiteit van Wenen besprak hoe kunstmatige intelligentie (AI) in de toekomst een rol kan spelen bij het opsporen en vaststellen van PH.

AI kan gegevens analyseren uit onderzoeken die in de medische praktijk al veel worden gebruikt, zoals ECG’s (hartfilmpjes), echocardiografieën, CT-scans, MRI-scans van het hart, bloedonderzoek en medische dossiers. Door deze verschillende gegevens te combineren, kan AI mogelijk patronen herkennen die voor mensen moeilijker te ontdekken zijn.

Een veelbelovend toepassingsgebied is het gebruik van AI om ECG’s te analyseren. In de toekomst zou AI mogelijk kunnen helpen om mensen bij wie PH wordt vermoed eerder te herkennen, nog voordat de ziekte duidelijk aan het licht komt.

Een belangrijk uitgangspunt is dat AI niet bedoeld is om PH-specialisten te vervangen. De uitdaging is nu om aan te tonen dat deze hulpmiddelen betrouwbaar werken bij verschillende patiëntengroepen en dat het gebruik ervan daadwerkelijk leidt tot betere patiëntenzorg.

Ook Prof. Grzegorz Kopeć besprak de toekomstige rol van AI bij PH. AI ontwikkelt zich van hulpmiddelen die het risico op ziekteverergering inschatten naar systemen die artsen kunnen ondersteunen bij dagelijkse beslissingen over de zorg.

Mogelijke toepassingen zijn het eerder opsporen van PH, het analyseren van scans en hartfilmpjes, het op afstand volgen van patiënten en het combineren van informatie over iemands medische voorgeschiedenis, genetische kenmerken, leefstijl en reactie op behandelingen.

AI zou daarnaast administratieve werkzaamheden kunnen verminderen en de toegang tot zorg mogelijk kunnen verbeteren, bijvoorbeeld door ondersteuning bij vertalingen, screening op afstand en patiëntenvoorlichting.

De belangrijkste uitdaging blijft klinische validatie: met onderzoek in de dagelijkse praktijk moet worden aangetoond dat deze hulpmiddelen betrouwbaar zijn en daadwerkelijk iets opleveren voor patiënten.

PH als gevolg van een aandoening van het linkerhart

Prof. Stephan Rosenkranz besprak pulmonale hypertensie die ontstaat in samenhang met een aandoening van het linkerhart. Dit wordt ook wel PH-groep 2 genoemd.

Deze vorm van PH komt veel voor bij mensen met hartfalen en bepaalde hartklepaandoeningen. De behandeling richt zich in de eerste plaats op de onderliggende hartaandoening. Afhankelijk van de oorzaak kan dit bestaan uit medicijnen, hulpmiddelen of een ingreep aan een hartklep.

Er wordt ook onderzoek gedaan naar nieuwe manieren om de bloedvaten in de longen te behandelen. Daarbij worden onder meer nieuwe medicijnen, zoals sotatercept, en verschillende interventionele behandelingen onderzocht.

Medicijnen die de bloedvaten in de longen verwijden, worden op basis van het huidige bewijs echter niet standaard aanbevolen bij PH als gevolg van een aandoening van het linkerhart.

Daarom is het belangrijk om eerst goed vast te stellen welke vorm van PH iemand heeft, voordat een behandeling wordt gekozen.

Onderzoek naar een nieuwe behandeling: ralinepag

Tijdens een sessie met nieuwe, belangrijke onderzoeksresultaten presenteerde prof. George Giannakoulas de resultaten van de fase 3-studie ADVANCE naar ralinepag.

Ralinepag is een oraal medicijn dat aangrijpt op de prostacycline-route – in dezelfde groep als selexipag. Dit is een belangrijk biologisch proces dat betrokken is bij de regulatie van de bloedvaten in de longen. In de studie werd onderzocht wat er gebeurt wanneer ralinepag wordt toegevoegd aan de gebruikelijke behandeling van mensen met pulmonale arteriële hypertensie (PAH), oftewel PH-groep 1.

Uit de studie bleek dat toevoeging van ralinepag het optreden van een eerste gebeurtenis die wijst op klinische verslechtering uitstelde. Het behandelingseffect was vergelijkbaar in verschillende patiëntengroepen, waaronder mensen met PAH als gevolg van een bindweefselziekte.

Ook werden verbeteringen gezien in onder meer de zes minuten wandeltest en de NT-proBNP-waarde. NT-proBNP is een stof in het bloed die informatie kan geven over de belasting van het hart.

Deze resultaten zijn belangrijk voor het onderzoek naar mogelijke nieuwe behandelingen. Maar de resultaten en de plaats van het medicijn in de behandeling moeten verder worden beoordeeld.

Levosimendan bij PH in combinatie met HFpEF

Prof. Sanjiv Shah presenteerde onderzoek naar levosimendan bij mensen met pulmonale hypertensie in combinatie met hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF).

HFpEF is een vorm van hartfalen waarbij het hart zich niet goed ontspant en vult, terwijl de pompfunctie bij meting behouden kan zijn. PH komt vaak voor bij mensen met HFpEF en kan hun klachten en beperkingen vergroten.

Eerder onderzoek suggereerde dat levosimendan de druk in het hart mogelijk kan verlagen en het inspanningsvermogen kan verbeteren.

In de gepresenteerde studie was de verbetering in de zes minuten wandeltest iets groter bij patiënten die levosimendan kregen dan bij patiënten die een placebo (nepmiddel) kregen. Ook daalde de NT-proBNP-waarde. In de gepresenteerde resultaten werden geen ernstige bijwerkingen of significante hartritmestoornissen gemeld.

Een grotere fase 3-studie loopt nog. Deze moet meer duidelijkheid geven, onder andere doordat meer patiënten gedurende een langere periode worden gevolgd.

Luchtweginfecties en hart- en vaatgezondheid

Prof. George Giannakoulas besprak ook de relatie tussen luchtweginfecties en hart- en vaatziekten.

Luchtweginfecties, zoals influenza (griep), het RS-virus en longontsteking, kunnen het hart- en vaatstelsel zwaar belasten. Mensen die al een hart- en vaatziekte hebben, kunnen daardoor een groter risico lopen op ernstige complicaties bij een luchtweginfectie.

De presentatie benadrukte het belang van vaccinatie als onderdeel van de preventie van hart- en vaatziekten, vooral bij mensen die al een verhoogd risico hebben.

COPD, PH en hart- en vaatziekten

Professor Claus F. Vogelmeier besprak de nauwe samenhang tussen chronische obstructieve longziekte (COPD) en hart- en vaatziekten.

Hart- en vaatziekten komen veel voor bij mensen met COPD. Daarom is het belangrijk om bij de beoordeling van hun gezondheid niet alleen naar de longen te kijken, maar ook naar het hart en de bloedvaten.

Medicijnen die de luchtwegen verwijden en worden gebruikt bij COPD, kunnen ook invloed hebben op de werking van het hart. De wisselwerking tussen de longen en het hart is echter complex en vraagt om een zorgvuldige beoordeling.

Wanneer PH-groep 2 en PH-groep 3 elkaar overlappen

Twee presentaties gingen over een belangrijke uitdaging bij het vaststellen van PH: soms is het moeilijk om te bepalen of de verhoogde druk in de longvaten vooral wordt veroorzaakt door een hartaandoening (groep 2), een longaandoening (groep 3) of een combinatie van beide.

Dr. Clara Hjalmarsson, cardioloog aan het Sahlgrenska Universitair Ziekenhuis in Zweden, legde uit hoe deze aandoeningen elkaar kunnen overlappen. Bij één patiënt kunnen meerdere factoren een rol spelen, zoals overgewicht, boezemfibrilleren, hoge bloeddruk, kransslagaderziekte, COPD of interstitiële longziekte (ILD).

Haar boodschap was duidelijk: een patiënt past niet altijd netjes binnen één PH-categorie. Artsen moeten daarom naar het volledige beeld kijken, waarbij ze zowel het hart en de longen als de hemodynamische metingen meenemen.

Dr. Esther Nossent van Amsterdam UMC belichtte dit onderwerp vanuit het perspectief van de longarts. Ook zij benadrukte dat PH-groep 2 en groep 3 regelmatig met elkaar overlappen.

In plaats van een patiënt direct in één categorie in te delen, moeten artsen eerst nagaan: waardoor wordt de ziekte bij deze persoon daadwerkelijk veroorzaakt?

Daarvoor kan uitgebreid onderzoek nodig zijn, waaronder een rechterhartkatheterisatie en soms inspanningsonderzoek. De behandeling moet vervolgens gericht zijn op de onderliggende hart- en/of longaandoening en op andere factoren die aan de klachten bijdragen.

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor patiënten?

Uit de verschillende sessies kwamen een aantal gezamenlijke boodschappen naar voren:

  • PH is complex. Niet iedere patiënt past duidelijk binnen één categorie. Verschillende aandoeningen kunnen tegelijkertijd een rol spelen.
  • Een persoonsgerichte diagnose wordt steeds belangrijker. Artsen moeten klachten, beeldvorming, hemodynamische metingen, bloedwaarden en andere gegevens in samenhang beoordelen.
  • AI kan mogelijk helpen om PH eerder op te sporen en artsen te ondersteunen bij behandelbeslissingen. Voordat deze technologie op grote schaal wordt toegepast, moet wel worden aangetoond dat ze betrouwbaar is en de zorg daadwerkelijk verbetert.
  • Er wordt onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen. Dit omvat medicijnen die aangrijpen op verschillende biologische processen en nieuwe behandelmethoden.
  • Bij PH als gevolg van een hart- of longaandoening blijft de behandeling van de onderliggende aandoening centraal staan.
  • Onderzoek kijkt steeds vaker naar het volledige beeld van de individuele patiënt, in plaats van naar één afzonderlijke meting.

Voor patiënten is misschien wel de belangrijkste boodschap dat de zorg voor PH zich steeds meer ontwikkelt in de richting van een meer persoonsgerichte beoordeling en behandeling.

Tegelijkertijd moeten nieuwe technologieën en behandelingen niet alleen in wetenschappelijk onderzoek effectief blijken te zijn. Uiteindelijk gaat het erom of ze ook in de dagelijkse praktijk leiden tot betere uitkomsten en een betere kwaliteit van leven voor mensen met PH.

*Disclaimer: Deze samenvattingen zijn opgesteld op basis van aantekeningen van de voorzitter die tijdens de sessies zijn gemaakt en zijn bedoeld om patiënten en andere geïnteresseerden een algemeen, niet-technisch overzicht te geven van de besproken onderwerpen. Het zijn geen officiële verslagen, letterlijke citaten of formele standpunten van de genoemde voorzitters, sprekers of hun instellingen. Eventuele fouten, weglatingen of vereenvoudigingen komen voor rekening van de auteur van de samenvatting en zijn niet toe te schrijven aan de presentatoren. Raadpleeg voor exacte gegevens, de gebruikte onderzoeksmethoden of officiële aanbevelingen de oorspronkelijke presentaties, gepubliceerde richtlijnen of wetenschappelijke artikelen die door vakgenoten zijn beoordeeld (peer-reviewed).*

Back To Top