Dotterbehandeling (BPA) bij CTEPH
Vóór Marco Post vertelt over de Ballon Pulmonalis Angioplastiek (BPA), wil hij graag benadrukken dat elke patiënt met een verdenking van CTEPH altijd eerst in een multidisciplinair overleg wordt besproken. ‘Als alle onderzoeken zijn geweest, bespreken we die in een team met de ph-specialist, de interventiecardioloog of interventieradioloog, de chirurg, ph-verpleegkundige en eventueel de anesthesist. Wordt dan inderdaad CTEPH vastgesteld, dan kijken we samen wat de beste behandeling is.’
Welke CTEPH-patiënten komen in aanmerking voor een BPA?
‘De beste behandeling van CTEPH is de operatie, de PEA, maar dat is niet altijd mogelijk. Als de longembolieën te diep in de longbloedvaten zitten, kan de chirurg er niet bij. En als iemand andere grote gezondheidsproblemen heeft waardoor de risico’s van de operatie te groot worden, kan het ook niet. Dan kunnen we een BPA adviseren. Soms zien we daar bewust van af. Als we inschatten dat de patiënt er niet veel voordeel van zal ervaren of als de nierfunctie al ernstig beperkt is en er een risico bestaat dat die patiënt na de BPA procedures dialyseafhankelijk wordt.’
Hoe ziet de behandeling eruit?
‘Een BPA is een dotterbehandeling van de longslagader en start op dezelfde manier als een hartkatheterisatie die een patiënt krijgt om de diagnose te stellen. Via de lies (meestal) of hals wordt een katheter – door de rechterkant van het hart – in de longslagader gebracht. De patiënt krijgt contrastvloeistof toegediend, zodat de behandelaar (interventiecardioloog of -radioloog) op röntgenbeelden kan zien waar de katheter naar toe moet. De katheter met het ballonnetje wordt naar de afwijking begeleid en daar opgeblazen. Zo gaat het longbloedvat weer verder open en kan er weer meer bloed doorstromen.’
Waarom zijn er meestal vier tot zes BPA-procedures nodig?
‘Er zijn een aantal factoren die maken dat we niet beide longen in één keer behandelen. Zo gebruiken we contrastvloeistof en als je daar teveel van gebruikt, belast je de nieren teveel. Hetzelfde geldt voor de röntgenstraling die je gebruikt. Maar het belangrijkste is om niet teveel bloedvaten tegelijk open te maken. Er bestaat dan een kans dat er plotseling veel bloed door het zieke bloedvat stroomt en er op die manier uiteindelijk vocht in de longblaasjes terecht komt.’
Welke ontwikkelingen zijn er rond de BPA?
‘Wij doen de BPA sinds 2016 en raken steeds meer ervaren. Na de eerste procedures verbleven de patiënten bij ons eerst nog op de hartbewaking. Dat hoeft nu niet meer. Ze blijven alleen een nacht op de gewone long- of hartafdeling en we denken er zelfs al over om het in dagbehandeling te doen. De procedure wordt namelijk steeds veiliger en we kunnen de risico’s ook steeds beter van tevoren inschatten.’
Wat zijn de risico’s van de procedure?
‘De katheter gaat via de lies naar binnen, waardoor daar een blauwe plek of bloeding kan ontstaan. Het risico hierop is ook iets verhoogd, omdat iedereen met CTEPH bloedverdunners gebruikt. Doordat de katheter ook door het hart gaat, kunnen er soms hartritmestoornissen optreden. Het kan ook zijn dat een longbloedvat beschadigt door het opblazen van het ballonnetje, er kan dan een klein scheurtje ontstaan waardoor je bloed gaat ophoesten. Ook kan er soms vocht in de longblaasjes terecht komen na het openen van de bloedvaten. Het zijn complicaties die we vrijwel altijd goed kunnen behandelen. Gebeuren er meerdere complicaties tegelijk, dan is er een risico op een IC-opname of zelfs op overlijden. Gelukkig is dat laatste bij ons nog niet voorgekomen.’
Wie voert de BPA uit?
‘De procedure wordt gedaan door de interventiecardioloog of door de interventieradioloog en als het ingewikkeld is, doen ze het samen. Wanneer we ook tegelijk een meting willen doen van de drukken in het hart, dan voert de interventiecardioloog de procedure uit. Anders zou een patiënt apart nóg een katheterisatie moeten ondergaan.’
Is de BPA belastend voor de patiënt?
‘Tijdens de procedure – die ongeveer anderhalf uur duurt – ben je bij bewustzijn en van de meeste patiënten hoor ik dat ze het redelijk goed verdragen. Je bloedvaten zijn gevoelloos, dus daar merk je niets van. Na afloop moet je rustig aan doen, als je via de lies bent aangeprikt. Het is wel zo dat je tijdens de procedure op de rug ligt op een oncomfortabel bed. Het is gewoon een beetje hard vanwege de röntgenopname die we tijdens de procedure maken.’
Wat kun je zeggen over de resultaten?
‘De resultaten zijn erg goed en de meeste patiënten merken na de tweede procedure al effect. In het algemeen kunnen ze zich beter inspannen, vermindert de druk in de longslagader, verbetert de knijpkracht van de rechterhartkamer en stijgt de kwaliteit van leven. Tot nu toe – en ik zeg daar wel bij dat we de BPA nog niet zo heel lang doen – zijn de resultaten heel gunstig en blijvend, onder de voorwaarde dat iemand wel levenslang bloedverdunners slikt. We zien wel vaak dat de druk in de longslagader niet helemaal normaal wordt, omdat je met de dotterprocedure niet in de allerkleinste bloedvaatjes kunt komen.’
Welke medicatie krijgen patiënten met CTEPH?
‘De medicatie en de leefregels (bijvoorbeeld vochtbeperking) bij CTEPH zijn in principe hetzelfde als bij PAH. Alleen slikken CTEPH-patiënten daarnaast ook bloedverdunners en blijft de medicatie meestal in tabletvorm. Bijna altijd starten we met Riociguat en dat combineren we soms met een tweede middel. Vaak zien we al dat de medicijnen zorgen voor een verbetering van het inspanningsvermogen. Dat we dan toch ook nog een BPA doen, is met name voor de lange termijn positief. Want je wilt de druk in de longslagader verminderen en daarmee de rechterhartkamer zoveel en zolang mogelijk ontlasten, om problemen over vijf of tien jaar te voorkomen.’
Soms adviseert het MDO een BPA-procedure, maar ziet de patiënt er toch vanaf, zegt Marco. ‘Het gaat erom wat iemand voor doelen heeft en om zijn of haar kwaliteit van leven. Als iemand zich met medicijnen nog zodanig goed voelt dat hij of zij het risico van een operatie of dotterprocedure niet wil nemen, dan hebben we daar uiteraard alle begrip voor.
Tekst: Anita Harte van Fullquote